Δημοσιεύθηκε στην Απόψεις,Αναδημοσίευση

«Αυτονομία» στα σχολεία: η επιθυμία των θεσμών γίνεται διαταγή


Νέες δομές ελέγχου, επιτήρησης και αξιολόγησης του σχολείου. Το νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας «Αναδιοργάνωση των Δομών Υποστήριξης της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και άλλες Διατάξεις» (αποτελείται από 121 άρθρα) που είχε αναρτηθεί στη διαβούλευση (16/3/2018) κατατέθηκε την Παρασκευή και θα ψηφιστεί εντός της επόμενης εβδομάδας με τη διαδικασία του επείγοντος.

Το νομοσχέδιο είναι προαπαιτούμενο στο πλαίσιο των μνημονιακών δεσμεύσεων με την Ε.Ε. και τους θεσμούς, και πρέπει να ψηφιστεί πριν από την 4η αξιολόγηση. Βασική πλευρά αυτών των δεσμεύσεων είναι: η ανασυγκρότηση της διοικητικής δομής (με καταργήσεις και συγκεντρωτισμό υπηρεσιών) με στόχο την περικοπή δαπανών, την «εξοικονόμηση» προσωπικού και τη θεσμοθέτηση νέων ιεραρχικών δομών εποπτικού ελέγχου. Η προώθηση των διαδικασιών «αξιολόγησης» στην εκπαίδευση (αξιολόγηση-λογοδοσία σχολείου και εκπαιδευτικών), η αυτονομία των σχολικών μονάδων και η άμεση και πλήρης υπαγωγή στην τοπική αυτοδιοίκηση (αποκέντρωση).

Με το νομοσχέδιο επιχειρείται «συγκεντρωτισμός» όσον αφορά τον πιο σφικτό έλεγχο του κράτους στο να υλοποιούνται οι αναδιαρθρώσεις στην εκπαίδευση που έχουν συμφωνηθεί με τους θεσμούς και «αυτονομία» όσον αφορά τη μετακύλιση των λειτουργικών, χρηματοδοτικών υποχρεώσεων του κράτους στα σχολεία, στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς.

Παράλληλα, δημιουργώντας τους μηχανισμούς εποπτείας και το πλαίσιο λειτουργίας τους, εισάγει θεσμικά και ιδεολογικά την κουλτούρα της αξιολόγησης και της λογοδοσίας στην εκπαίδευση, προλειαίνοντας το έδαφος για το τελικό ζητούμενο των ΕΕ και ΟΟΣΑ, την αξιολόγηση.

Στο νομοσχέδιο προβλέπεται:

◼ Σε κάθε Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης (ΠΔΕ) θα λειτουργήσουν «Περιφερειακά Κέντρα Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού (ΠΕΚΕΣ)» και, ακόμα, β) Σε κάθε Διεύθυνση Εκπαίδευσης θα λειτουργούν «Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης (ΚΕΣΥ)» και «Κέντρα Εκπαίδευσης για την Αειφορία (ΚΕΑ)». Τα ΠΕΚΕΣ θα στελεχωθούν από τους νέους περιφερειακούς συντονιστές εκπαιδευτικού έργου και επιμόρφωσης (ΠΣΕΕ) (νέα ονομασία των σχολικών συμβούλων).

◼ Στο πλαίσιο αυτό καταργούνται τα Περιφερειακά Επιμορφωτικά Κέντρα, τα Κέντρα Διαφοροδιάγνωσης, Διάγνωσης και Υποστήριξης Ειδικών Εκπαιδευτικών Αναγκών, τα Περιφερειακά Κέντρα Στήριξης Εκπαιδευτικού Σχεδιασμού, οι Συμβουλευτικοί Σταθμοί Νέων , τα Κέντρα Συμβουλευτικής – Προσανατολισμού και τα Γραφεία Σχολικού Επαγγελματικού Προσανατολισμού, τα Κέντρα Πληροφορικής και Νέων Τεχνολογιών, οι Αθλητικές Ακαδημίες, τα Τμήματα Επιστημονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης, οι γραμματείες των σχολικών συμβούλων, τα Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης.

◼ Η φυσιογνωμία των ΠΕΚΕΣ, η συγκεντρωτική τους μορφή, η τεράστια απόστασή τους από τη ζωντανή σχολική πραγματικότητα προκαλούν αμφιβολίες για το αν ο πραγματικός σκοπός της ίδρυσής τους είναι η στήριξη για την επίλυση των προβλημάτων που εμφανίζονται στο πεδίο της σχολικής ζωής. Τα ΠΕΚΕΣ θα έχουν καθαρά επιτελική ευθύνη στην οργάνωση της εκπαιδευτικής πολιτικής σε επίπεδο Περιφέρειας. Θα αναλάβουν ρόλο προωθητή των κεντρικών κατευθύνσεων και στόχων για το περιεχόμενο της εκπαίδευσης και τη λειτουργία των σχολείων.

Τα δημιουργούμενα Κ.Ε.Σ.Υ (Κέντρα Εκπαιδευτικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης) που θα λειτουργούν σε επίπεδο Διεύθυνσης Εκπαίδευσης,  θα στριμώξουν  υπάρχουσες δομές, που θα καταργηθούν και θα συγχωνευτούν εκ νέου, όπως τα Κ.Ε.Δ.Δ.Υ., ο Σ.Σ.Ν., το Κ.Ε.Σ.Υ.Π., το Κ.Ε.Π.Λ.Η.Ν.Ε.Τ. και το Ε.Κ.Φ.Ε. Τα δε παλιά Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΚΠΕ) θα μετονομαστούν σε Κέντρα Εκπαίδευσης για την Αειφορία (ΚΕΑ) και θα επιφορτιστούν με πρόσθετες αρμοδιότητες, συγκεντρώνοντας στον φορέα τους, τους τομείς της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, της Αγωγής Υγείας, των Πολιτιστικών Θεμάτων.

◼Είναι προφανές ότι αυτή είναι μια αναδιάρθρωση που δεν έχει καμία σχέση με την αποκέντρωση  των αρμοδιοτήτων και την ενίσχυση των ήδη υποστελεχωμένων αυτών δομών αλλά με τη συγχώνευση, τη μείωση του κόστους και τη συγκέντρωση της εποπτείας., με αρνητικές συνέπειες στη στήριξη των σχολείων.
Αποδομείται έτσι η ειδική αγωγή, αλλάζοντας τον ρόλο των ΚΕΔΔΥ, μεταθέτοντας στους εκπαιδευτικούς του γενικού σχολείου μέσα από παρεμβατικά προγράμματα την αντιμετώπιση και αξιολόγηση των μαθητών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Είναι φανερό ότι η εξάλειψη της διάγνωσης από τα ΚΕΣΥ, θα φορτώσει ολοκληρωτικά  στις πλάτες των οικογενειών που έχουν παιδιά με ειδικές ανάγκες όλο το κομμάτι της διάγνωσης και στήριξης των παιδιών τους καθώς θα είναι υποχρεωμένες να απευθύνονται στον ιδιωτικό τομέα για την απαραίτητη διάγνωση.

Σε αυτό το πλαίσιο η αυτοαξιολόγηση και η αξιολόγηση ως βασικό εργαλείο προώθησης των αλλαγών επανέρχεται, αλλά μετονομάζεται σε “προγραμματισμό και αποτίμηση του εκπαιδευτικού έργου.” Η αυτοαξιολόγηση του νομοσχεδίου έχει όλα τα χαρακτηριστικά του Π.Δ του 2013 της κυβέρνησης Ν.Δ-ΠΑΣΟΚ για την αυτοαξιολόγηση των σχολείων. Προβλέπει:

     ⇒ Οι πιθανοί-ενδεικτικοί θεματικοί άξονες τίθενται μέσω σχεδίου προγραμματισμού, το οποίο καθορίζεται με ΥΑ και παρουσιάζεται στα σχολεία με οδηγίες συμπλήρωσης και ενημερωτικές συναντήσεις των Διευθυντών των σχολείων από τα στελέχη του ΠΕΚΕΣ.
⇒ Θα γίνονται συνεδριάσεις του Συλλόγου Διδασκόντων τουλάχιστον μία φορά το μήνα για να φέρει σε πέρας τον προγραμματισμό, τη διαμορφωτική και τελική αποτίμηση της δράσης του.
⇒ Το Σχολικό Συμβούλιο κάθε μονάδας (Σύλλογος Διδασκόντων, ΔΣ του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, εκπρόσωπος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, εκπρόσωποι μαθητικών κοινοτήτων, με προεδρεύοντα το Διευθυντή) θα συμμετέχει στις διαδικασίες προγραμματισμού και αποτίμησης του εκπαιδευτικού έργου της σχολικής μονάδας.

 Ό,τι δηλαδή καλούνταν να υλοποιήσουν οι Σύλλογοι Διδασκόντων και με την αυτοαξιολόγηση του Αρβανιτόπουλου: τυποποιημένες φόρμες, κατάθεση σχεδίων δράσης για καινοτομίες, υλικοτεχνική υποδομή, συνεργασίες με φορείς και τοπική κοινωνία, εσωτερικοί κανονισμοί σχολείων κλπ. Και λογοδοσία για τα αποτελέσματα. Κατάθεση των εκθέσεων στην ηλεκτρονική πλατφόρμα τότε, στο ΠΕΚΕΣ τώρα.
Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα έντασης του κρατικού ελέγχου που συναντάμε στις «Νέες Δομές του Εκπαιδευτικού έργου» είναι η αποδυνάμωση του Συλλόγου Διδασκόντων όσον αφορά τον καθορισμό των κριτηρίων διαμόρφωσης της τελικής έκθεσης αυτοαξιολόγησης του σχολείου. Τα κριτήρια θα καθορίζονται σε κεντρικό επίπεδο από το Ι.Ε.Π και θα απηχούν τους στόχους και τους προσανατολισμούς της κυρίαρχης πολιτικής για την εκπαίδευση.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο κάθε στέλεχος εκπαίδευσης αξιολογείται από τον αμέσως προηγούμενο προϊστάμενό του. Έτσι προβλέπεται ότι οι Διευθυντές ή Προϊστάμενοι των σχολικών μονάδων αξιολογούνται  από τον Συντονιστή Εκπαιδευτικού Εργου και τον  Διευθυντή Πρωτοβάθμιας ή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Επίφαση δημοκρατικότητας επιχειρείται  να δοθεί από το γεγονός ότι στην αξιολόγηση των στελεχών της εκπαίδευσης «λαμβάνεται υπόψη και η αξιολόγηση του μόνιμου προσωπικού που υπάγεται στα στελέχη αυτά».

Η ρύθμιση αυτή, όσον αφορά στην αξιολόγηση των διευθυντών και υποδιευθυντών των σχολείων (οι εκπαιδευτικοί των σχολείων τους, τους αξιολογούν συμπληρώνοντας ανώνυμα ερωτηματολόγια), παίζει και έναν επιπλέον ρόλο: να εκμαιεύσει από τους εκπαιδευτικούς την αποδοχή της διαδικασίας της αξιολόγησης, μέσω της αυταπάτης που δημιουργεί σε αυτούς, ότι τάχα έχουν λόγο στον ορισμό της διοίκησης και κατ’ επέκταση στο περιεχόμενο και τον τρόπο επιβολής της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Αναδημοσίευση : Εφημερίδα των Συντακτών